แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับข้อมูลและสารสนเทศ
ข้อมูล (Data)
- ข้อเท็จจริงหรือเรื่องราวต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่สนใจ ซึ่งยังไม่ผ่านการประมวลผล
- มีหลายชนิด เช่น ตัวเลข, ตัวอักขระ, รูปภาพ, เสียง
- ข้อมูลที่ดีต้องถูกต้อง, สมบูรณ์, กระชับ, ชัดเจน, และทันสมัย
สารสนเทศ (Information)
- ข้อมูลที่ผ่านการประมวลผลแล้ว สามารถนำไปใช้ประโยชน์และสนับสนุนการตัดสินใจ
- สารสนเทศที่ดีต้องถูกต้อง, สมบูรณ์, ทันต่อความต้องการ, สอดคล้องกับความต้องการ, และตรวจสอบได้
ความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลและสารสนเทศ
- ข้อมูลเป็นวัตถุดิบ สารสนเทศเป็นผลผลิต
- การประมวลผลข้อมูลทำให้เกิดสารสนเทศ
การบริหารจัดการข้อมูลและลำดับชั้นของการจัดเก็บข้อมูล
ความสำคัญของการบริหารจัดการข้อมูล
- เพื่อให้สามารถนำข้อมูลกลับมาใช้ได้ในภายหลัง
- เพื่อจัดข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบที่สามารถเรียกใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- เพื่อให้ข้อมูลมีความถูกต้อง, ทันสมัย, และสมบูรณ์อยู่เสมอ
- เพื่อปกป้องข้อมูลจากการทำลาย, ลักลอบใช้, หรือแก้ไขโดยมิชอบ
ลำดับชั้นของการจัดเก็บข้อมูล (จากเล็กไปใหญ่)
- บิต (Bit): หน่วยข้อมูลที่เล็กที่สุด (0 หรือ 1)
- ไบต์ (Byte): เกิดจากการเรียงต่อกันของบิตจำนวน 8 บิต ใช้แทนข้อมูลตัวอักขระ 1 ตัว
- เขตข้อมูล (Field): เกิดจากการรวมกันของอักขระตั้งแต่ 1 ตัวขึ้นไป
- ระเบียนข้อมูล (Record): เกิดจากการประกอบกันของเขตข้อมูลที่สัมพันธ์กัน
- แฟ้มข้อมูล (File): เกิดจากการนำข้อมูลหลายๆ ระเบียนที่เป็นเรื่องเดียวกันมารวมกัน
- ฐานข้อมูล (Database): เกิดจากการรวบรวมเอาแฟ้มข้อมูลหรือตารางข้อมูลที่มีความสัมพันธ์กันมาเก็บรวมกัน
แฟ้มข้อมูล (File) vs. ฐานข้อมูล (Database)
- แฟ้มข้อมูล: แต่ละฝ่ายจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับส่วนงานของตนเอง มีความซ้ำซ้อนของข้อมูล, ขาดความยืดหยุ่น, และขาดความปลอดภัย
- ฐานข้อมูล: ข้อมูลถูกจัดเก็บรวมกันในที่เดียว ลดความซ้ำซ้อน, มีความยืดหยุ่น, มีความปลอดภัย, และสะดวกในการใช้งานร่วมกัน
ระบบฐานข้อมูล (Database System)
ความหมาย
- ระบบที่เกิดจากการรวมกันของข้อมูลที่มีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กันไว้ที่เดียวกัน เพื่อให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าถึง เรียกใช้งาน ประมวลผลและผู้บริหารฐานข้อมูลสามารถดูแลรักษาข้อมูลเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
องค์ประกอบของระบบฐานข้อมูล
- ฮาร์ดแวร์ (Hardware)
- ซอฟต์แวร์ (Software):
- ซอฟต์แวร์ระบบจัดการฐานข้อมูล (DBMS)
- ซอฟต์แวร์ประยุกต์
- ข้อมูล (Data)
- บุคลากร (Personnel):
- ผู้ใช้งานฐานข้อมูล (End User)
- ผู้บริหารฐานข้อมูล (Database Administrator; DBA)
- นักพัฒนาโปรแกรม (Programmer)
คุณลักษณะของระบบฐานข้อมูลที่ดี
- ข้อมูลที่จัดเก็บต้องไม่เกิดความซ้ำซ้อนกัน
- ข้อมูลที่จัดเก็บต้องมีความถูกต้อง ไม่ขัดแย้งกัน
- ข้อมูลที่จัดเก็บต้องมีความปลอดภัย
- ข้อมูลที่จัดเก็บต้องมีความเป็นอิสระจากซอฟต์แวร์ที่พัฒนาขึ้นมา
- มีการควบคุมการใช้และจัดเก็บข้อมูลจากศูนย์กลาง
การเข้าถึงฐานข้อมูล
- การเข้าถึงโดยตรง (Direct Interaction): เข้าใช้งานผ่านซอฟต์แวร์ DBMS
- การเข้าถึงโดยผ่านระบบงาน (Indirect Interaction): เข้าถึงผ่านโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นเฉพาะ
ระบบจัดการฐานข้อมูล (Database Management System; DBMS)
ความหมาย
- ซอฟต์แวร์ที่ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการติดต่อระหว่างผู้ใช้กับฐานข้อมูล เพื่อทำหน้าที่ในการบริหารฐานข้อมูลให้มีประสิทธิภาพ จัดการและควบคุมความถูกต้อง ความซ้ำซ้อน และความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลต่างๆ ภายในฐานข้อมูล
ตัวอย่าง DBMS
- MySQL, PostgreSQL, Microsoft SQL Server, Oracle, IBM DB2
ภาษา SQL (Structured Query Language)
คำสั่งพื้นฐาน
- SELECT: ใช้ในการเลือกข้อมูลจากตาราง
- INSERT INTO: ใช้ในการเพิ่มข้อมูลใหม่ลงในตาราง
- UPDATE: ใช้ในการแก้ไขข้อมูลที่มีอยู่ในตาราง
- DELETE FROM: ใช้ในการลบข้อมูลออกจากตาราง
- WHERE: ใช้ในการกำหนดเงื่อนไขในการเลือก, แก้ไข, หรือลบข้อมูล
- ORDER BY: ใช้ในการเรียงลำดับข้อมูล
- GROUP BY: ใช้ในการจัดกลุ่มข้อมูล
- JOIN: ใช้ในการรวมตาราง
- COUNT(): ใช้ในการนับจำนวนแถว
- SUM(): ใช้ในการหาผลรวมของค่าในคอลัมน์
Data Dictionary
- คำอธิบายเกี่ยวกับโครงสร้างฐานข้อมูล (ตาราง, คอลัมน์, ประเภทข้อมูล)
การประยุกต์ใช้งานฐานข้อมูล
ด้านการศึกษา
- ระบบทะเบียนนักศึกษา, ระบบห้องสมุด
ด้านธุรกิจ
- ระบบขายหน้าร้าน (POS), ระบบพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (e-commerce)
ด้านวิทยาศาสตร์
- ระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (GIS), ระบบงานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (JHCIS)
สรุป
- ฐานข้อมูลเป็นเครื่องมือสำคัญในการจัดเก็บและบริหารจัดการข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ การทำความเข้าใจแนวคิดพื้นฐาน, องค์ประกอบ, และการประยุกต์ใช้งานฐานข้อมูล จะช่วยให้สามารถนำเทคโนโลยีฐานข้อมูลไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่
เคล็ดลับ
อ่านสรุปนี้ให้เข้าใจก่อนทำข้อสอบ จะช่วยให้ตอบคำถามได้ดีขึ้น
โหลดได้เฉพาะสมาชิกเท่านั้น
แนวข้อสอบนี้ต้องเป็นสมาชิก Premium เท่านั้น