วิชาความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี ชุดที่ 1

ความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี

ธรรมาภิบาล (Good Governance)

• ความหมาย: การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี หมายถึง การบริหารจัดการภาครัฐที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ มีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามหลักคุณธรรม จริยธรรม โดยมุ่งเน้นประโยชน์ส่วนรวมเป็นสำคัญ
• หลักการ:
  • หลักนิติธรรม: การปกครองด้วยกฎหมาย
  • หลักคุณธรรม: การยึดมั่นในความถูกต้องดีงาม
  • หลักความโปร่งใส: การเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนตรวจสอบได้
  • หลักการมีส่วนร่วม: การเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
  • หลักความรับผิดชอบ: การพร้อมรับผิดชอบต่อผลการกระทำ
  • หลักความคุ้มค่า: การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534

• โครงสร้างส่วนราชการ:
  • กระทรวง: มีฐานะเป็นนิติบุคคล
  • ทบวง (ยกเลิกไปแล้ว)
  • กรม: เป็นส่วนราชการภายในกระทรวงหรือทบวง
  • กอง: เป็นส่วนราชการภายในกรม
• ความสำคัญ: กำหนดโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของส่วนราชการต่างๆ เพื่อให้การบริหารราชการแผ่นดินเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

การปฏิบัติราชการทางปกครอง

• ความหมาย: การใช้อำนาจตามกฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐในการบริหารจัดการกิจการสาธารณะ
• ตัวอย่าง: การออกใบอนุญาต การจัดเก็บภาษี การบังคับใช้กฎหมาย
• หลักการ: ต้องเป็นไปตามกฎหมาย มีเหตุผล และเป็นธรรม

หน้าที่และความรับผิดชอบของข้าราชการ

• หน้าที่หลัก: ปฏิบัติหน้าที่ราชการด้วยความซื่อสัตย์สุจริต มีความรับผิดชอบ และปฏิบัติตามกฎหมาย
• ความรับผิดชอบ: ต้องรับผิดชอบต่อผลการกระทำของตนเอง และต้องรายงานผลการปฏิบัติงานให้ผู้บังคับบัญชาทราบ
• จริยธรรม: ต้องประพฤติตนตามจริยธรรมของข้าราชการ

ลักษณะของข้าราชการที่ดี

• มีความรู้ความสามารถ: มีความรู้และทักษะที่จำเป็นในการปฏิบัติหน้าที่
• มีจิตสำนึกในการบริการประชาชน: มุ่งมั่นที่จะให้บริการประชาชนอย่างเต็มที่
• มีความซื่อสัตย์สุจริต: ประพฤติตนด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ไม่แสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน
• มีความรับผิดชอบ: รับผิดชอบต่อผลการกระทำของตนเอง
• มีความเป็นธรรม: ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติ
• มีความเสียสละ: พร้อมที่จะเสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม
• มีความเป็นกลางทางการเมือง: ปฏิบัติหน้าที่โดยไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งทางการเมือง

จริยธรรมสำหรับข้าราชการ

• ความสำคัญ: ช่วยให้ข้าราชการประพฤติตนอย่างถูกต้องเหมาะสม และป้องกันการทุจริต
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความซื่อสัตย์สุจริต
  • ความรับผิดชอบ
  • ความเป็นธรรม
  • ความโปร่งใส
  • การไม่เลือกปฏิบัติ
  • การเคารพสิทธิมนุษยชน

การขัดกันแห่งผลประโยชน์ (Conflict of Interest)

• ความหมาย: สถานการณ์ที่เจ้าหน้าที่ของรัฐได้รับผลประโยชน์ส่วนตัวจากการปฏิบัติหน้าที่ ซึ่งอาจทำให้การตัดสินใจหรือการกระทำของเจ้าหน้าที่ไม่เป็นไปตามประโยชน์ส่วนรวม
• ตัวอย่าง:
  • การใช้ตำแหน่งหน้าที่แสวงหาผลประโยชน์ส่วนตน
  • การรับของขวัญหรือสินบนจากผู้ที่เกี่ยวข้องกับงานที่ตนรับผิดชอบ
  • การเข้าไปมีส่วนได้ส่วนเสียในธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานที่ตนทำงานอยู่
• การป้องกัน:
  • การเปิดเผยข้อมูล
  • การหลีกเลี่ยงการเข้าไปเกี่ยวข้องกับสถานการณ์ที่อาจเกิดการขัดกันแห่งผลประโยชน์
  • การลาออกจากตำแหน่ง

การมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารราชการ

• ความหมาย: การเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจและแก้ไขปัญหาที่เกี่ยวข้องกับชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชน
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • การรับฟังความคิดเห็นของประชาชน
  • การให้ข้อมูลข่าวสารแก่ประชาชน
  • การเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการวางแผนและดำเนินโครงการต่างๆ
• ประโยชน์:
  • ทำให้การบริหารราชการเป็นไปอย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้
  • ทำให้การตัดสินใจเป็นไปอย่างรอบคอบและเป็นธรรม
  • ทำให้ประชาชนมีความรู้สึกเป็นเจ้าของประเทศ

การประเมินผลการปฏิบัติราชการ

• ความสำคัญ:
  • เพื่อทราบผลการดำเนินงานและปัญหาอุปสรรค
  • เพื่อปรับปรุงและพัฒนาการทำงานให้มีประสิทธิภาพ
  • เพื่อให้รางวัลและลงโทษผู้ปฏิบัติงาน
• องค์ประกอบ:
  • การกำหนดเป้าหมาย
  • การวัดผลการดำเนินงาน
  • การวิเคราะห์ผลการดำเนินงาน
  • การให้ข้อเสนอแนะ

ระบบราชการที่ดี

• ลักษณะสำคัญ:
  • มีความเป็นกลางทางการเมือง
  • มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้
  • มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
  • มีความรับผิดชอบต่อประชาชน
  • มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

ความคุ้มค่าในการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

• ความหมาย: การบริหารจัดการทรัพยากรเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชน โดยคำนึงถึงประสิทธิภาพ ประสิทธิผล และความยั่งยืน

สรุป

การเป็นข้าราชการที่ดีนั้น ไม่ได้มีเพียงแค่ความรู้ความสามารถเท่านั้น แต่ยังต้องมีคุณธรรม จริยธรรม และจิตสำนึกในการบริการประชาชน การเข้าใจหลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี และการปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบต่างๆ ก็เป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่เป็นไปอย่างถูกต้อง เหมาะสม และเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชน