วิชาความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี

ความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี

1. ธรรมาภิบาล (Good Governance)

• ความหมาย: การบริหารจัดการที่ดีตามหลักคุณธรรม จริยธรรม ความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมเป็นสำคัญ เป็นการบริหารที่เน้นความเป็นธรรม ความรับผิดชอบ และการมีส่วนร่วม
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • หลักนิติธรรม: การปกครองโดยกฎหมาย กฎหมายมีความชัดเจน เป็นธรรม และบังคับใช้อย่างเสมอภาค
  • หลักคุณธรรม: การยึดมั่นในความถูกต้อง ดีงาม ซื่อสัตย์สุจริต
  • หลักความโปร่งใส: การเปิดเผยข้อมูลข่าวสารให้ประชาชนสามารถตรวจสอบได้
  • หลักความมีส่วนร่วม: การเปิดโอกาสให้ประชาชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
  • หลักความรับผิดชอบ: การตระหนักถึงหน้าที่และความพร้อมที่จะถูกตรวจสอบ
  • หลักความคุ้มค่า: การบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล

2. ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน

• พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม): เป็นกฎหมายที่กำหนดโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของส่วนราชการต่างๆ
• โครงสร้างการบริหารราชการแผ่นดิน:
  • ราชการส่วนกลาง: ประกอบด้วย กระทรวง ทบวง กรม มีหน้าที่บริหารราชการในระดับชาติ
    • กระทรวง: หน่วยงานหลักในการบริหารราชการ มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเป็นผู้บังคับบัญชา
    • ทบวง: (ปัจจุบันยกเลิกไปแล้ว)
    • กรม: หน่วยงานย่อยของกระทรวง มีอธิบดีเป็นผู้บังคับบัญชา
  • ราชการส่วนภูมิภาค: ประกอบด้วย จังหวัด อำเภอ มีหน้าที่บริหารราชการในระดับพื้นที่
    • จังหวัด: มีผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นหัวหน้าส่วนราชการ
    • อำเภอ: มีนายอำเภอเป็นหัวหน้าส่วนราชการ
  • ราชการส่วนท้องถิ่น: องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) มีหน้าที่ให้บริการสาธารณะในระดับท้องถิ่น
• อำนาจหน้าที่ของนายกรัฐมนตรี: บริหารราชการแผ่นดินให้เป็นไปตามกฎหมาย กำหนดนโยบาย และควบคุมการปฏิบัติงานของส่วนราชการต่างๆ

3. หลักการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี

• หลักนิติธรรม: การปกครองโดยกฎหมาย
• หลักคุณธรรม: การยึดมั่นในความถูกต้อง ดีงาม
• หลักความโปร่งใส: การเปิดเผยข้อมูล
• หลักการมีส่วนร่วม: การเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วม
• หลักความรับผิดชอบ: การตระหนักถึงหน้าที่
• หลักความคุ้มค่า: การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

4. การขัดกันแห่งผลประโยชน์ (Conflict of Interest)

• ความหมาย: สถานการณ์ที่ผลประโยชน์ส่วนตัวของข้าราชการขัดแย้งกับผลประโยชน์สาธารณะ ทำให้การปฏิบัติหน้าที่ราชการอาจไม่เป็นกลางหรือไม่เป็นธรรม
• ลักษณะของการขัดกันแห่งผลประโยชน์:
  • การใช้ตำแหน่งหน้าที่แสวงหาผลประโยชน์ส่วนตนหรือพวกพ้อง
  • การรับผลประโยชน์ใดๆ ที่อาจมีผลต่อการตัดสินใจในการปฏิบัติหน้าที่
  • การเข้าไปมีส่วนได้ส่วนเสียในธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานราชการที่ตนเองสังกัด
• แนวทางการป้องกัน:
  • เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับผลประโยชน์ส่วนตัว
  • หลีกเลี่ยงการตัดสินใจในเรื่องที่ตนเองมีส่วนได้ส่วนเสีย
  • ถ่ายโอนผลประโยชน์ที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้ง

5. จริยธรรมสำหรับข้าราชการ

• ความหมาย: หลักการความประพฤติที่ข้าราชการพึงยึดถือ เพื่อให้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต เป็นธรรม และคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวม
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความซื่อสัตย์สุจริต
  • ความเป็นธรรม
  • ความรับผิดชอบ
  • ความโปร่งใส
  • การมีจิตสำนึกในการบริการประชาชน
• ประมวลจริยธรรมข้าราชการพลเรือน: กำหนดมาตรฐานทางจริยธรรมที่ข้าราชการต้องยึดถือปฏิบัติ

6. การบริการที่ดี

• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความรวดเร็ว: ให้บริการอย่างทันท่วงที
  • ความถูกต้อง: ให้ข้อมูลและบริการที่ถูกต้องแม่นยำ
  • ความพึงพอใจ: สร้างความพึงพอใจให้แก่ผู้รับบริการ
  • ความเสมอภาค: ให้บริการอย่างเท่าเทียมกัน
  • ความเอื้อเฟื้อ: ให้บริการด้วยความเต็มใจและมีน้ำใจ

7. หลักนิติธรรม

• ความหมาย: การปกครองโดยกฎหมาย กฎหมายมีความชัดเจน เป็นธรรม และบังคับใช้อย่างเสมอภาค
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความเป็นอิสระของศาล
  • การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
  • การเคารพสิทธิมนุษยชน

8. ความรับผิดชอบ

• ความหมาย: การตระหนักถึงหน้าที่และความพร้อมที่จะถูกตรวจสอบ การยอมรับผลของการกระทำของตนเอง
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความรับผิดชอบต่อตนเอง
  • ความรับผิดชอบต่อหน้าที่
  • ความรับผิดชอบต่อสังคม

9. ลักษณะสำคัญของข้าราชการที่ดี

• ความซื่อสัตย์สุจริต: ประพฤติตนด้วยความซื่อตรง ไม่คดโกง
• ความรู้ความสามารถ: มีความรู้และทักษะที่จำเป็นในการปฏิบัติหน้าที่
• จิตสำนึกในการบริการประชาชน: มีความเต็มใจที่จะช่วยเหลือและให้บริการประชาชน
• ความรับผิดชอบ: ตระหนักถึงหน้าที่และความพร้อมที่จะถูกตรวจสอบ
• ความเป็นธรรม: ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความเป็นกลาง ไม่เลือกปฏิบัติ

10. การปฏิบัติราชการทางปกครอง

• ความหมาย: การดำเนินการของเจ้าหน้าที่ของรัฐในการใช้อำนาจตามกฎหมาย เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของรัฐ
• พระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539: กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการปฏิบัติราชการทางปกครอง
• คำสั่งทางปกครอง: การใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่ของรัฐที่มีผลกระทบต่อสิทธิและหน้าที่ของบุคคล เช่น การอนุมัติ การอนุญาต การสั่งการ
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความเป็นธรรม
  • ความโปร่งใส
  • การให้เหตุผล
  • การรับฟังความคิดเห็นของผู้เกี่ยวข้อง

11. เจตคติที่ดีสำหรับข้าราชการ

• ความหมาย: ทัศนคติหรือความรู้สึกนึกคิดที่ดีต่อการปฏิบัติงานราชการ
• องค์ประกอบสำคัญ:
  • ความเชื่อมั่นในตนเอง
  • ความกระตือรือร้น
  • ความคิดสร้างสรรค์
  • การมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี
  • การมีจิตสำนึกสาธารณะ

12. การมีส่วนร่วมของประชาชน

• ความหมาย: การเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจและการบริหารราชการ
• รูปแบบการมีส่วนร่วม:
  • การรับฟังความคิดเห็น
  • การให้ข้อเสนอแนะ
  • การร่วมวางแผน
  • การร่วมติดตามและประเมินผล
• ประโยชน์ของการมีส่วนร่วม:
  • สร้างความโปร่งใสและความไว้วางใจ
  • ทำให้การดำเนินงานตอบสนองความต้องการของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น
  • ส่งเสริมความเป็นประชาธิปไตย

13. ความซื่อสัตย์สุจริต

• ความหมาย: การประพฤติตนด้วยความซื่อตรง ไม่คดโกง ไม่ทุจริต
• ความสำคัญ: เป็นคุณธรรมพื้นฐานที่สำคัญที่สุดสำหรับข้าราชการ
• แนวทางการปฏิบัติ:
  • ไม่แสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบ
  • ไม่รับสินบน
  • ไม่ใช้ตำแหน่งหน้าที่เพื่อเอื้อประโยชน์แก่ตนเองหรือพวกพ้อง

14. การประเมินผลการปฏิบัติราชการ

• ความสำคัญ: เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการทำงานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
• วัตถุประสงค์:
  • ประเมินผลการปฏิบัติงานของข้าราชการ
  • ให้ข้อมูลป้อนกลับเพื่อการพัฒนา
  • ใช้เป็นข้อมูลในการพิจารณาความดีความชอบ
• หลักเกณฑ์การประเมิน:
  • ผลการปฏิบัติงาน
  • พฤติกรรมการปฏิบัติงาน
  • สมรรถนะ

15. การป้องกันการทุจริต

• แนวทาง:
  • สร้างความโปร่งใสในการดำเนินงาน
  • ตรวจสอบที่เข้มงวด
  • สร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ซื่อสัตย์สุจริต
  • ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในการตรวจสอบ
  • ลงโทษผู้กระทำผิดอย่างจริงจัง

16. ระบบราชการ

• ลักษณะสำคัญ:
  • การแบ่งงานตามความชำนาญเฉพาะด้าน
  • การมีลำดับชั้นบังคับบัญชา
  • การมีกฎระเบียบที่ชัดเจน
  • การเน้นความเป็นกลาง

17. พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546

• สาระสำคัญ: กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี เพื่อให้การบริหารราชการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้

18. การรายงานการปฏิบัติงาน

• หน้าที่ของข้าราชการ: ต้องรายงานการปฏิบัติงานต่อผู้บังคับบัญชาตามระยะเวลาที่กำหนด
• วัตถุประสงค์:
  • ให้ผู้บังคับบัญชาทราบความคืบหน้าของการดำเนินงาน
  • ใช้เป็นข้อมูลในการติดตามและประเมินผล
  • ใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนและปรับปรุงการทำงาน

19. การแก้ไขปัญหาเมื่อได้รับมอบหมายงานที่ไม่ถนัด

• สิ่งที่ควรปฏิบัติ:
  • ศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม
  • ขอคำแนะนำจากผู้ที่มีประสบการณ์
  • วางแผนการทำงานอย่างรอบคอบ
  • แบ่งงานออกเป็นส่วนย่อยๆ
  • ติดตามและประเมินผลการทำงานอย่างสม่ำเสมอ