วิชาความรู้ความสามารถทั่วไป อุปมาอุปไมย

วิชาความรู้ความสามารถทั่วไป: อุปมาอุปไมย

อุปมาอุปไมย (Analogy) คือ การเปรียบเทียบความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งสองสิ่งหรือสองชุดของสิ่ง เพื่อหาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกันระหว่างอีกสิ่งหนึ่งหรืออีกชุดหนึ่งกับสิ่งที่เราต้องการหาคำตอบ ในการสอบวิชาความรู้ความสามารถทั่วไป อุปมาอุปไมย มักจะอยู่ในรูปแบบของคำศัพท์ หรือวลี ที่ต้องการให้เราหาความสัมพันธ์ที่เหมาะสมที่สุด

หลักการพื้นฐานในการทำข้อสอบอุปมาอุปไมย

1. ทำความเข้าใจความสัมพันธ์: สิ่งสำคัญที่สุดคือการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างคำหรือวลีที่โจทย์กำหนดให้ ความสัมพันธ์นี้อาจเป็นเหตุเป็นผล ส่วนประกอบ ประเภท หน้าที่ หรือลักษณะอื่น ๆ
2. ระบุประเภทของความสัมพันธ์: พยายามระบุว่าความสัมพันธ์นั้นเป็นประเภทใด เช่น ความสัมพันธ์แบบตรงกันข้าม ความสัมพันธ์แบบส่วนประกอบ ความสัมพันธ์แบบชนิดย่อย เป็นต้น
3. หาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกัน: เมื่อเข้าใจความสัมพันธ์ในโจทย์แล้ว ให้หาตัวเลือกที่มีความสัมพันธ์คล้ายคลึงกันมากที่สุด
4. พิจารณาความถูกต้องและความสมเหตุสมผล: ตรวจสอบให้แน่ใจว่าตัวเลือกที่คุณเลือกนั้นถูกต้องตามหลักตรรกะ และสมเหตุสมผล

ประเภทของความสัมพันธ์ที่พบบ่อย

1. ความสัมพันธ์แบบตรงกันข้าม (Antonyms): คำสองคำมีความหมายตรงกันข้ามกัน

   • ร้อน : หนาว :: สว่าง : มืด
   • สูง : ต่ำ

2. ความสัมพันธ์แบบเหมือนกัน (Synonyms): คำสองคำมีความหมายคล้ายคลึงกัน ตัวอย่าง: ใหญ่ : โต

3. ความสัมพันธ์แบบเหตุและผล (Cause and Effect): สิ่งหนึ่งเป็นเหตุให้อีกสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น

   • หิว : กิน :: ง่วง : นอน

4. ความสัมพันธ์แบบหน้าที่ (Function): สิ่งหนึ่งมีหน้าที่หรือใช้ทำอะไร

   • ดินสอ : เขียน :: ยางลบ : ลบ
   • นาฬิกา : เวลา :: เทอร์โมมิเตอร์ : อุณหภูมิ
   • ปากกา : เขียน :: มีด : หั่น
   • กรรไกร : ตัด
   • ตา : มอง :: หู : ฟัง

5. ความสัมพันธ์แบบส่วนประกอบ (Part to Whole): สิ่งหนึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอีกสิ่งหนึ่ง ตัวอย่าง: ล้อ : รถยนต์

6. ความสัมพันธ์แบบประเภท/ชนิดย่อย (Type/Kind): สิ่งหนึ่งเป็นประเภทหนึ่งของอีกสิ่งหนึ่ง

   • ส้ม : ผลไม้ :: มะเขือเทศ : ผัก
   • กลอน : บทกวี :: นวนิยาย : วรรณกรรม

7. ความสัมพันธ์แบบสถานที่ (Location): สิ่งหนึ่งอยู่ในสถานที่ใด

   • รถยนต์ : ถนน :: เรือ : ทะเล
   • ม้า : คอก :: ปลา : น้ำ

8. ความสัมพันธ์แบบผู้กระทำ/สิ่งที่ถูกกระทำ (Agent/Object): ใครหรืออะไรกระทำต่อสิ่งใด

   • ตำรวจ : ผู้ร้าย :: ครู : นักเรียน
   • ครู : นักเรียน :: แพทย์ : คนไข้
   • ตำรวจ : ผู้ร้าย :: ทนายความ : ลูกความ
   • แมว : หนู :: นก : หนอน
   • นักบิน : เครื่องบิน :: กะลาสี : เรือ
   • เพลง : นักร้อง :: ภาพยนตร์ : ผู้กำกับ

9. ความสัมพันธ์แบบอาการ/เสียง (Sound): เสียงที่เกิดจากสิ่งใด

   • สุนัข : เห่า :: แมว : เหมียว

10. ความสัมพันธ์แบบการกระทำ (Action): การกระทำของสิ่งใด

    • ปลา : ว่ายน้ำ :: นก : บิน
    • ปลา : ว่ายน้ำ :: งู : เลื้อย
    • มือ : ถือ :: เท้า : เดิน

11. **ความสัมพันธ์แบบสิ่งของกับประโยชน์ใช้สอย (Object and Use): ** - เก้าอี้ : นั่ง :: เตียง : นอน

12. **ความสัมพันธ์แบบประเทศและเมืองหลวง (Country and Capital): ** - ประเทศไทย : กรุงเทพฯ :: ประเทศญี่ปุ่น : โตเกียว

13. **ความสัมพันธ์แบบสถานที่และการกระทำ (Place and Action): ** - โรงพยาบาล : รักษา :: โรงเรียน : การศึกษา

14. **ความสัมพันธ์แบบแหล่งที่มาของข้อมูล (Source of Information): ** - หนังสือ : ความรู้ :: โทรทัศน์ : ความบันเทิง

15. **ความสัมพันธ์แบบช่วงเวลา (Time of Day): ** - กลางวัน : พระอาทิตย์ :: กลางคืน : พระจันทร์

ตัวอย่างการวิเคราะห์ข้อสอบ

ข้อสอบ: ร้อน : หนาว :: กลางวัน : ?

1. ทำความเข้าใจความสัมพันธ์: ร้อนและหนาวเป็นคำที่มีความหมายตรงกันข้าม
2. ระบุประเภทของความสัมพันธ์: ความสัมพันธ์แบบตรงกันข้าม (Antonyms)
3. หาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกัน: คำที่ตรงกันข้ามกับกลางวันคือ กลางคืน
4. คำตอบ: กลางคืน

ข้อสอบ: หนังสือ : ความรู้ :: อาหาร : ?

1. ทำความเข้าใจความสัมพันธ์: หนังสือเป็นแหล่งที่มาของความรู้
2. ระบุประเภทของความสัมพันธ์: ความสัมพันธ์แบบแหล่งที่มาของข้อมูล
3. หาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกัน: อาหารเป็นแหล่งที่มาของพลังงาน
4. คำตอบ: พลังงาน

ข้อสอบ: ตำรวจ : ผู้ร้าย :: ครู : ?

1. ทำความเข้าใจความสัมพันธ์: ตำรวจมีหน้าที่จัดการกับผู้ร้าย ครูมีหน้าที่สอนนักเรียน
2. ระบุประเภทของความสัมพันธ์: ความสัมพันธ์แบบผู้กระทำ/สิ่งที่ถูกกระทำ
3. หาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกัน: ครูมีหน้าที่สอนนักเรียน
4. คำตอบ: นักเรียน

เทคนิคเพิ่มเติม

• ลองสร้างประโยค: หากคุณไม่แน่ใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ ให้ลองสร้างประโยคที่เชื่อมคำสองคำในโจทย์ แล้วนำประโยคนั้นไปใช้กับตัวเลือกอื่น ๆ เพื่อดูว่าความสัมพันธ์ยังคงอยู่หรือไม่
• ตัดตัวเลือกที่ไม่เกี่ยวข้อง: หากมีตัวเลือกใดที่ไม่เข้ากับประเภทของความสัมพันธ์ในโจทย์ ให้ตัดตัวเลือกนั้นออกไปก่อน
• ฝึกฝน: การฝึกฝนทำข้อสอบอุปมาอุปไมยเป็นประจำจะช่วยให้คุณคุ้นเคยกับประเภทของความสัมพันธ์ต่าง ๆ และสามารถวิเคราะห์โจทย์ได้รวดเร็วขึ้น

สรุป

การทำข้อสอบอุปมาอุปไมยให้ได้คะแนนดีนั้น ต้องอาศัยความเข้าใจในประเภทของความสัมพันธ์ต่าง ๆ การฝึกฝน และการวิเคราะห์โจทย์อย่างรอบคอบ โดยการทำความเข้าใจความสัมพันธ์ ระบุประเภทของความสัมพันธ์ หาความสัมพันธ์ที่คล้ายคลึงกัน และพิจารณาความถูกต้องและความสมเหตุสมผล จะช่วยให้คุณสามารถเลือกคำตอบที่ถูกต้องได้